Thú đọc sách
Trong mọi thứ giải trí và tích lũy kiến thức của con người thì đọc sách là một việc hữu ích.
Người ta hay dùng từ ‘mọt sách” để ví von với người nặng về sự đọc mà ít quan tâm đến thực tế cuộc sống đang diễn ra hàng ngày. Nói chung là sự đọc dễ dẫn dắt người ta đén một tình trạng ham mê thái quá.Chuyện Đông-Ki-Sốt vì ham mê chuyện hiệp sĩ muốn hành đạo cứu đời không khác xa đời thực bao nhiêu. Cũng từ đó mới có anh chảng hào hiệp Đông-Ki-Sốt bất chấp cối xay gió, cũng như cuốn tiểu thuyết nổi tiếng mở ra truyền thống tiểu thuyết kể những câu chuyện ly kỳ, đầy sức sáng tạo của con người.
Trên thực tế những cuốn sách cũng nảy sinh ra từ cuộc sống.Và đọc chúng cũng đồng thời sống theo một nghĩa nào đó gián tiếp. Thói quen đọc sách cũng phản ánh một mức độ nào đấy trình độ chung của người đọc. Nhìn vào tủ sách của một người, đại khái cũng có thể hiểu được mối quan tâm của anh ta như thế nào với các vấn đề cuộc sống.
Tôi thường buồn khi đến chơi với những người bạn không có cuốn sách nào trong nhà. Không phải mình buồn về bạn (là mình buồn vì không có cơ hội mượn bạn thêm một cuốn sách hay).
Người làm nghề viết càng cần đọc sách. Khi viết sách mà không đọc người khác, thường dễ chủ quan, cho mình là nhất, những hiểu biết của mình là độc đáo. Sự thực không phải như vậy. Sách mở ra cho chúng ta nhiều cánh cửa của thế giới, nhưng đồng thời cũng khép lại nhưng ảo vọng của tầm nhìn hạn hẹp. Khi viết văn mà đọc quá nhiều sách, không phải ai cũng có dũng cảm viết tiếp, bởi lẽ, trên đời những người viết văn hay quá nhiều.
Khi tôi nói chuyện với những bậc thầy đáng kính, có người thú nhận rằng đọc và hiểu tiền nhân rồi thì có lúc không dám viết. Không phải chỉ ở câu văn hay,mà còn ở cái tâm sáng, ở tấm lòng với người , ở cái chất người “vằng vặc” như sao Khuê, sao Đẩu. Cái thông minh của người đọc sách có lẽ còn ở chỗ lúc nào thì dừng lại, và lúc nào thì nên đọc tiếp.
Nguyễn Tuân có nói người viết văn phải thực hiện ba việc cùng một lúc: đi, đọc, viết. Cái tối quan trong của đọc là ở chỗ nó tìm cho chúng ta một chuẩn mực, mà thấp dưới mức chúng ta đọc thì chúng ta không công nhận, và thấy rằng mọi việc trở nên vô nghĩa.
Cũng là người viết, nhưng cách đọc sách mỗi người mỗi khác.Có người lẩm dẩm từng câu, từng chữ, có người thì đọc lấy cốt chuyện, xong rồi bỏ. Có người giữ sách ở nhà, lập thư viện, quyển lớn chồng quyển bé. Lúc rỗi thì mang đọc đi đọc lại một cuốn.Có người đọc xong rồi bỏ đi, không màng tới sách nữa.
Đến nhà sàn Bác Hồ, thấy tủ sách của Bác rất ít sách. Nhưng không ai phủ nhận sự thông minh, trình độ của Bác về sách vở. Trong đời công tác của Bác không bao giờ Bác ngừng chuyện học tập. Sách Bác mượn, xem ở thư viện, có những gì cần đọc kỹ ghi nhớ trong đầu rồi mang ra truyền bá, thực hành. Bác đọc sách lý luận có, sách thực hành có, hàng ngày đều đọc báo chí để nắm tình hình thời sự và ghi chép, viết bài ngay cho các báo. Những người như Bác làm việc rất có kế hoạch.Giờ giấc cho một ngày người đều có lịch chung.Việc đọc, Bác cũng dành thời gian đủ cần cho mình. Giải quyết việc nào xong việc ấy, cũng không lưu giữ, nên lúc nào cũng thanh thản, không vướng bận.Bác không có ý làm học giả, cần tầm chương trích cú nhiều.
Nhưng đến thư viện của Lê Nin thì thấy đầu óc của ông thật vĩ đại. Dường như ông quan tâm đến tất cả mọi lĩnh vực.Và sách là một phần không thể thiếu trong đời sống hàng ngày. Thư viện của ông đủ các lĩnh vực, và chỉ riêng những ghi chú của ông vào các cuốn sách của học giả khắp thế giới đã là điều đáng nể phục. Vào những giai đoạn căng thẳng nhất của cách mạng Nga, ông vẫn đọc sách. Và ngay cả các tác phẩm kinh điển của cách mạng Nga cũng được ông viết rất nhanh chóng và bài bản, có những trích dẫn hết sức cẩn thận, với tinh thần khoa học cao. Những trước tác của ông cũng không có kiểu sản phẩm tập thể, mà thường do chính tay ông viết. Giờ đây, báo chí phương Tây có nói về việc Lê Nin vài tháng cuối đời có mắc bệnh tâm thần để chỉ trích học thuyết của ông, nhưng lại hoàn toàn không nói đến việc thế hệ Lê Nin được chính nhà trường của Sa Hoàng đào tạo bài bản như những học giả của giới quý tộc, và ông là một trong những người học xuất sắc nhất. Chỉ riêng việc ông đứng ra phê phán toàn bộ triết học trước ông đã chứng tỏ năng lực phi thường của Lê Nin trong lĩnh vực tri thức của thời đại mình.
Việc vật lộn với những cây cổ thụ như vậy là một điều hóc búa. Vì trước hết muốn hiểu được họ, phải là người đọc nhiều không kém gì tác giả.
Việc đúng, sai cũng rất phức tạp, vì mỗi luận điểm thường kèm theo những nhận thức ở bề sâu, không dễ gì nhận chân được nó.
Tôi thich tò mò tìm hiểu xem sở thích đọc của các nhà văn lớn thế nào. Với Prisovin thì rõ ràng kiến thức về ngành nông học, địa chất học, khí hậu học... đã giúp rất nhiều cho trang viết của ông. Kết hợp với những nhận xét về đời sống, văn ông có chiều sâu của trí thức thật tinh tế và sâu lắng. Mác-xim Gorki thì đọc thật khủng khiếp, hầu như ông đọc tất cả các tác giả đương thời.
Niềm say mê đọc sách xuất phát từ nhu cầu hiểu biết. Nhưng nó cũng là nơi con người có thể học tập và tu dưỡng tính tình. Soi vào các trang sách của các vĩ nhân mới thấy rằng minh nhỏ bé thế nào trước thế giới.Có những điều hàng trăm năm sau vẫn còn tươi mới.Tầm vóc trí tuệ của con người trước chúng ta cũng siêu việt chẳng khác gì các thế hệ sau.Có những chân lý hiển nhiên mà khi đọc ta hiểu rằng nó đã tồn tại từ lâu rồi.
(Một ví dụ nhỏ như khi đọc “Quân vương” của Machiavelli tôi thích thú khi phát hiện ra câu “Bản chất con người là cảm thấy mắc nợ những gì nhận được cũng như cảm thấy người khác phải mắc nợ vì những gì mình đã cho.” Cái ý nghĩ đó giống như định nghĩa của Các Mác khi cho rằng con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội. Chẳng phải cộng anh vào tất cả các mối quan hệ của anh thì sẽ hình thành chính anh sao?-dĩ nhiên đây là luận một cách rất thô thiển.)
Trong mọi trường hợp thì đọc sách sẽ mang lại niềm vui cho các bạn. Không chỉ nói trường hợp thành công, ngay cả khi thất bại , sách cũng là cứu cánh muôn thuở để chúng ta trưởng thành hơn. Còn nếu nói rộng ra, chính học tập là phương tiện cũng như là mục đich để chúng ta hiểu biết hơn thế giới này. Và nó sẽ làm cho chúng ta thêm có bản lĩnh vững vàng trước mọi thử thách của cuộc sống.
Trong mọi thứ giải trí và tích lũy kiến thức của con người thì đọc sách là một việc hữu ích.
Người ta hay dùng từ ‘mọt sách” để ví von với người nặng về sự đọc mà ít quan tâm đến thực tế cuộc sống đang diễn ra hàng ngày. Nói chung là sự đọc dễ dẫn dắt người ta đén một tình trạng ham mê thái quá.Chuyện Đông-Ki-Sốt vì ham mê chuyện hiệp sĩ muốn hành đạo cứu đời không khác xa đời thực bao nhiêu. Cũng từ đó mới có anh chảng hào hiệp Đông-Ki-Sốt bất chấp cối xay gió, cũng như cuốn tiểu thuyết nổi tiếng mở ra truyền thống tiểu thuyết kể những câu chuyện ly kỳ, đầy sức sáng tạo của con người.
Trên thực tế những cuốn sách cũng nảy sinh ra từ cuộc sống.Và đọc chúng cũng đồng thời sống theo một nghĩa nào đó gián tiếp. Thói quen đọc sách cũng phản ánh một mức độ nào đấy trình độ chung của người đọc. Nhìn vào tủ sách của một người, đại khái cũng có thể hiểu được mối quan tâm của anh ta như thế nào với các vấn đề cuộc sống.
Tôi thường buồn khi đến chơi với những người bạn không có cuốn sách nào trong nhà. Không phải mình buồn về bạn (là mình buồn vì không có cơ hội mượn bạn thêm một cuốn sách hay).
Người làm nghề viết càng cần đọc sách. Khi viết sách mà không đọc người khác, thường dễ chủ quan, cho mình là nhất, những hiểu biết của mình là độc đáo. Sự thực không phải như vậy. Sách mở ra cho chúng ta nhiều cánh cửa của thế giới, nhưng đồng thời cũng khép lại nhưng ảo vọng của tầm nhìn hạn hẹp. Khi viết văn mà đọc quá nhiều sách, không phải ai cũng có dũng cảm viết tiếp, bởi lẽ, trên đời những người viết văn hay quá nhiều.
Khi tôi nói chuyện với những bậc thầy đáng kính, có người thú nhận rằng đọc và hiểu tiền nhân rồi thì có lúc không dám viết. Không phải chỉ ở câu văn hay,mà còn ở cái tâm sáng, ở tấm lòng với người , ở cái chất người “vằng vặc” như sao Khuê, sao Đẩu. Cái thông minh của người đọc sách có lẽ còn ở chỗ lúc nào thì dừng lại, và lúc nào thì nên đọc tiếp.
Nguyễn Tuân có nói người viết văn phải thực hiện ba việc cùng một lúc: đi, đọc, viết. Cái tối quan trong của đọc là ở chỗ nó tìm cho chúng ta một chuẩn mực, mà thấp dưới mức chúng ta đọc thì chúng ta không công nhận, và thấy rằng mọi việc trở nên vô nghĩa.
Cũng là người viết, nhưng cách đọc sách mỗi người mỗi khác.Có người lẩm dẩm từng câu, từng chữ, có người thì đọc lấy cốt chuyện, xong rồi bỏ. Có người giữ sách ở nhà, lập thư viện, quyển lớn chồng quyển bé. Lúc rỗi thì mang đọc đi đọc lại một cuốn.Có người đọc xong rồi bỏ đi, không màng tới sách nữa.
Đến nhà sàn Bác Hồ, thấy tủ sách của Bác rất ít sách. Nhưng không ai phủ nhận sự thông minh, trình độ của Bác về sách vở. Trong đời công tác của Bác không bao giờ Bác ngừng chuyện học tập. Sách Bác mượn, xem ở thư viện, có những gì cần đọc kỹ ghi nhớ trong đầu rồi mang ra truyền bá, thực hành. Bác đọc sách lý luận có, sách thực hành có, hàng ngày đều đọc báo chí để nắm tình hình thời sự và ghi chép, viết bài ngay cho các báo. Những người như Bác làm việc rất có kế hoạch.Giờ giấc cho một ngày người đều có lịch chung.Việc đọc, Bác cũng dành thời gian đủ cần cho mình. Giải quyết việc nào xong việc ấy, cũng không lưu giữ, nên lúc nào cũng thanh thản, không vướng bận.Bác không có ý làm học giả, cần tầm chương trích cú nhiều.
Nhưng đến thư viện của Lê Nin thì thấy đầu óc của ông thật vĩ đại. Dường như ông quan tâm đến tất cả mọi lĩnh vực.Và sách là một phần không thể thiếu trong đời sống hàng ngày. Thư viện của ông đủ các lĩnh vực, và chỉ riêng những ghi chú của ông vào các cuốn sách của học giả khắp thế giới đã là điều đáng nể phục. Vào những giai đoạn căng thẳng nhất của cách mạng Nga, ông vẫn đọc sách. Và ngay cả các tác phẩm kinh điển của cách mạng Nga cũng được ông viết rất nhanh chóng và bài bản, có những trích dẫn hết sức cẩn thận, với tinh thần khoa học cao. Những trước tác của ông cũng không có kiểu sản phẩm tập thể, mà thường do chính tay ông viết. Giờ đây, báo chí phương Tây có nói về việc Lê Nin vài tháng cuối đời có mắc bệnh tâm thần để chỉ trích học thuyết của ông, nhưng lại hoàn toàn không nói đến việc thế hệ Lê Nin được chính nhà trường của Sa Hoàng đào tạo bài bản như những học giả của giới quý tộc, và ông là một trong những người học xuất sắc nhất. Chỉ riêng việc ông đứng ra phê phán toàn bộ triết học trước ông đã chứng tỏ năng lực phi thường của Lê Nin trong lĩnh vực tri thức của thời đại mình.
Việc vật lộn với những cây cổ thụ như vậy là một điều hóc búa. Vì trước hết muốn hiểu được họ, phải là người đọc nhiều không kém gì tác giả.
Việc đúng, sai cũng rất phức tạp, vì mỗi luận điểm thường kèm theo những nhận thức ở bề sâu, không dễ gì nhận chân được nó.
Tôi thich tò mò tìm hiểu xem sở thích đọc của các nhà văn lớn thế nào. Với Prisovin thì rõ ràng kiến thức về ngành nông học, địa chất học, khí hậu học... đã giúp rất nhiều cho trang viết của ông. Kết hợp với những nhận xét về đời sống, văn ông có chiều sâu của trí thức thật tinh tế và sâu lắng. Mác-xim Gorki thì đọc thật khủng khiếp, hầu như ông đọc tất cả các tác giả đương thời.
Niềm say mê đọc sách xuất phát từ nhu cầu hiểu biết. Nhưng nó cũng là nơi con người có thể học tập và tu dưỡng tính tình. Soi vào các trang sách của các vĩ nhân mới thấy rằng minh nhỏ bé thế nào trước thế giới.Có những điều hàng trăm năm sau vẫn còn tươi mới.Tầm vóc trí tuệ của con người trước chúng ta cũng siêu việt chẳng khác gì các thế hệ sau.Có những chân lý hiển nhiên mà khi đọc ta hiểu rằng nó đã tồn tại từ lâu rồi.
(Một ví dụ nhỏ như khi đọc “Quân vương” của Machiavelli tôi thích thú khi phát hiện ra câu “Bản chất con người là cảm thấy mắc nợ những gì nhận được cũng như cảm thấy người khác phải mắc nợ vì những gì mình đã cho.” Cái ý nghĩ đó giống như định nghĩa của Các Mác khi cho rằng con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội. Chẳng phải cộng anh vào tất cả các mối quan hệ của anh thì sẽ hình thành chính anh sao?-dĩ nhiên đây là luận một cách rất thô thiển.)
Trong mọi trường hợp thì đọc sách sẽ mang lại niềm vui cho các bạn. Không chỉ nói trường hợp thành công, ngay cả khi thất bại , sách cũng là cứu cánh muôn thuở để chúng ta trưởng thành hơn. Còn nếu nói rộng ra, chính học tập là phương tiện cũng như là mục đich để chúng ta hiểu biết hơn thế giới này. Và nó sẽ làm cho chúng ta thêm có bản lĩnh vững vàng trước mọi thử thách của cuộc sống.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét